Łukasz DoskoczHistoria Omegi Speedmaster ma wielu bohaterów, ale mało który kolekcjoner ma z nią tak emocjonalną więź, jak Robert-Jan Broer, z którym rozmawiamy o legendzie księżycowego „Moonwatcha” i jego najciekawszych wcieleniach.
Jeśli znacie, lubicie i cenicie Omegę Speedmaster (a wierzymy, że tak), osoba Roberta-Jana Broera nie może być Wam obca. Założyciel Fratellowatches.com i jeden z najbardziej cenionych branżowych dziennikarzy (a prywatnie nasz wieloletni przyjaciel) w swojej zegarkowej przygodzie szczególnie mocno upodobał sobie model Speedmaster. Pisze o nim regularnie od lat, zagłębia się w historycznie niuanse, studiuje kolejne tematyczne publikacje, a przede wszystkim kolekcjonuje. Jego prywatna kolekcja Speedmasterów liczy dzisiaj kilkadziesiąt referencji, od perełek vintage po współczesne, wyjątkowe modele. RJ kolekcjonuje również zegarki innych manufaktur, ale to na Speedmasterze skupimy się tym razem. Z Robertem-Janem porozmawialiśmy więc o tym, co uczyniło, czyni i będzie w przyszłości czynić Moonwatcha jedną z niekwestionowanych ikon zegarmistrzostwa.
Łukasz Doskocz: Chciałbyś polecieć na Księżyc? Spacerować po jego powierzchni, zobaczyć Ziemię z tej drugiej strony?
Robert-Jan Broer: Chciałbym. Mam jednak świadomość, że wymagałoby to nie tylko lat treningu, ale także wiązałoby się z ryzykiem – astronauci mogą już nigdy nie zobaczyć swoich bliskich, gdyby podczas takiej podróży coś się stało. Gdybym mógł to zrobić bez treningu i bez ryzyka, to oczywiście!
Czy to właśnie historia związana z Księżycem przyciągnęła Cię do modelu Speedmaster, czy może powód jest, że tak powiem, znacznie bardziej „przyziemny”?
Nie, to właśnie design sprawił, że zainteresowałem się modelem Speedmaster Professional. Uwielbiam tę przejrzystą, czytelna tarczę, a kształt koperty jest ponadczasowy. Historia związana z Księżycem to oczywiście miły dodatek i jedna z najfajniejszych opowieści w świecie zegarków. W 1999 roku przez chwilę rozważałem nawet zakup chronografu IWC Pilot, ale po wypróbowaniu na żywo przekonał mnie właśnie Moonwatch.
Kiedy byłem dzieckiem, mój tata zawsze powtarzał, że Omega była pierwszą marką, która umieściła zegarek na Księżycu. Ale jako dzieciak, nie do końca rozumiałem, co to oznacza. Nie miałem też pojęcia, o którym zegarku mówił. Dopiero po tym, jak kupiłem Speedmastera, powiedział mi, że to właśnie ten zegarek podziwiał w witrynach sklepów jubilerskich w trakcie i po zakończeniu programu Apollo. Najwyraźniej więc machina marketingowa Omegi działała już sprawnie pod koniec lat 60. W tamtym czasie (tata) nigdy go jednak nie kupił – w wieku 18 lub 19 lat po prostu nie miał na to pieniędzy. Miał zegarek Omega, który dostał z okazji ukończenia studiów w 1969 roku, ale nie był to model Speedmaster.
Zmieniło się to w 2017 roku, kiedy nabył swojego Speedmastera w ramach akcji „Speedy Tuesday”. Jak więc widzicie – nigdy nie jest za późno, by go zdobyć!
Biorąc pod uwagę Twoje wieloletnie doświadczenie związane z tym zegarkiem, jego dziedzictwem i historią – co sprawiło, że Speedmaster stał się tak popularnym i ponadczasowym zegarkiem?
To ikona obecna na rynku od 1957 roku. Tylko prawdziwi miłośnicy i pasjonaci zegarków znają drobne szczegóły, które uległy zmianie od 1964 roku, kiedy to wprowadzono na rynek pierwszy model Speedmaster Professional z kopertą o średnicy 42 mm. To właśnie decyduje o sukcesie ponadczasowego zegarka, ponieważ każda poważna zmiana często sprawia, że poprzednia wersja staje się przestarzała. Być może Speedmaster jest dla Omegi tym, czym 911 jest dla Porsche, chociaż współczesny Speedmaster nie jest tak „odważny” jak najnowsza wersja 911, w porównaniu z klasycznymi modelami.
Ponadto istnieje jego dziedzictwo jako „Moonwatch”. W 1965 roku model Speedmaster 105.003 przeszedł kwalifikacje NASA, aby stać się wyposażeniem astronautów misji Apollo, po czym przeszedł serię testów. Nie był to przypadek ani kwestia zamówienia partii zegarków dla astronautów; zegarki te zostały poddane ekstremalnym próbom przez inżynierów z NASA.
Jak oceniasz rozwój historii modelu Speedmaster? Generacja modeli „The Dark Side of The Moon”, modele z mechanizmem automatycznym, nowe kalibry?
Klasyczny Moonwatch z ręcznym naciągiem nie jest dla każdego, więc Omega postanowiła urozmaicić kolekcję. Robi to już od lat 70. XX wieku, wprowadzając modele Mark II, III, IV i V, a także dodatkowe modele Speedmaster. „Dark Side of the Moon” był niesamowicie fajnym zegarkiem, gdy pojawił się na rynku w 2013 roku – wykonany z ceramiki i wyposażony w opracowany przez firmę kaliber chronografu z automatycznym naciągiem. To samo dotyczy wariantów z automatycznym naciągiem. Model „Speedmaster Reduced” pojawił się już w 1988 roku, oferując w kolekcji coś mniejszego i „automatycznego” dla tych, którzy pragnęli bardziej praktycznego zegarka niż Moonwatch.
Aby ponownie nawiązać do Porsche – nie każdy jest fanem modelu 911. Istnieje rynek na takie modele jak Taycan, Cayenne, Macan itp. To samo dotyczy modeli zegarków. Nie da się zaprojektować i wyprodukować zegarka, który spodoba się wszystkim. Większość wariantów Speedmastera ma swoją własną grupę odbiorców, z jakkolwiek zróżnicowanych powodów. Miejmy nadzieję, że wynika to po prostu z tego, że komuś się on podoba. Podejście „kupuj to, co ci się podoba” to najlepszy sposób na podjęcie decyzji – w ten sposób będziesz cieszyć się zegarkiem najdłużej. Jeśli jest to Speedmaster Chronoscope, tym lepiej dla Ciebie.
Jestem pewien, że puryści zawsze będą wybierać klasycznego Moonwatcha z ręcznym naciągiem. Entuzjaści i puryści często doradzają innym, jaki zakup jest najlepszy, po prostu dlatego, że sami tak bardzo go lubią. Ale jeśli ktoś kupi wersję, która nie jest zbyt popularna wśród wytrwanych kolekcjonerów, po co w ogóle krytykować ten wybór lub polecać mu coś innego? Wyobraź sobie, że wszyscy nosilibyśmy ten sam zegarek – byłoby to bardzo nudne.
Klasyczny Speedmaster Moonwatch – niezbędny element każdej kolekcji, czy może warto spojrzeć na ten zegarek z innej, odmiennej perspektywy?
Myślę, że tak, ale nie lubię mówić ludziom, co mają robić ze swoimi pieniędzmi. Jeśli Ci się nie podoba, nie powinieneś go kupować. Uważam jednak, że każdy, kto poważnie podchodzi do kolekcjonowania zegarków, powinien przynajmniej raz go wypróbować. To również dobry wybór, jeśli szukasz po prostu „jednego dobrego zegarka”, tak jak większość nabywców. To ponadczasowa ikona! Na przykład moja przyjaciółka w ogóle nie jest kolekcjonerką zegarków, ale chciała po prostu kupić sobie ładny zegarek, być może po to, by przekazać go synowi, gdy będzie wystarczająco dorosły. Dla niej był to idealny, klasyczny zegarek z czarną tarczą, który pasuje praktycznie do wszystkiego.
Jeśli jednak jesteś kolekcjonerem, z pewnością może się to stać prawdziwą pułapką! Gdy już się wciągniesz, zaczniesz się rozglądać za różnymi wariantami modeli vintage, aby uzupełnić swoją ciągle rosnącą kolekcję.
Jakie są Twoje ulubione Speedmastery w całej historii marki? (I dlaczego?)
Bardziej podoba mi się asymetryczna koperta niż ta z prostymi uszami, którą Omega stosowała w pierwszych trzech generacjach. Dlatego moim absolutnie ulubionym modelem jest ref. 105.012 z mechanizmem kalibru 321 lub też ref. 145.012 z tym samym mechanizmem, który ma nieco inną konstrukcję koperty. Były to pierwsze modele wyposażone w osłonę koronki, co sprawia, że na papierze jest to zegarek o średnicy 42 mm, ale moim zdaniem nosi się go jak zegarek o średnicy 40 mm (39,7 mm).
Następny w kolejności byłby model ref.145.022 z tarczą schodkową, wyposażony w późniejszy kaliber 861. Model ten był produkowany do 1974 roku. Referencje 3590.50 i 3570.50 to nowsze wersje, które unowocześniły linię Speedmaster Professional, różniąc się nieco szczegółami od swoich poprzedników. Omega skorygowała to w obecnym modelu Moonwatch, wprowadzonym w 2021 roku. Zegarek ten czerpie z elementów stylistycznych ref. 105.012, łącząc je jednak z nowoczesnymi rozwiązaniami zegarmistrzowskimi, takimi jak kaliber 3861 firmy Omega. Uważam, że jest to nie tylko jeden z najładniejszych współczesnych chronografów dostępnych w tym przedziale cenowym, ale także jeden z najładniejszych modeli Moonwatch od czasu referencji 145.012 (ostatniego wyposażonego w kaliber 321). Wciąż jest miejsce na ulepszenia, ale byłyby to drobne szczegóły. Gdybym miał kupić tylko jeden model Speedmastera do codziennego noszenia, wybrałbym chyba właśnie Moonwatcha z aktualnej kolekcji. Jest niemal idealny.
Co dalej z Moonwatchem? W jakim kierunku powinna podążać ta historia? Jak myślisz, co firma Omega powinna zrobić lub zrobi z tym zegarkiem i jego dziedzictwem?
Jak już wspomniałem, uważam, że drobne zmiany w szczegółach mogą nieco poprawić ten czasomierz. Nie zdradzę, jakie to zmiany, ale nie będą to żadne znaczące modyfikacje. Nie miałbym jednak nic przeciwko, gdyby w obecnym modelu Moonwatch o średnicy 42 mm zastosowano kalier 321. Posiadam stalowy model Speedmaster Calibre 321, który Omega wprowadziła na rynek w 2020 roku, ale po prostu bardziej podoba mi się asymetryczna koperta.
Klasyczny Moonwatch zawsze będzie obecny w kolekcji i sądzę, że w przyszłości zobaczymy pewne stopniowe zmiany, tak jak to miało miejsce w ostatnich dziesięcioleciach. Jeśli chodzi o dziedzictwo Speedmastera, mam nadzieję, że Omega odegra oficjalną rolę w nadchodzących misjach NASA na Księżyc, tak jak to miało miejsce już podczas misji Artemis II, z modelem X-33. Jak widzieliśmy, zainteresowanie opinii publicznej było niesamowicie duże – znacznie większe niż mogłem wcześniej przewidzieć. Bardzo chciałbym zobaczyć, jak Moonwatch powraca na Księżyc w 2027 roku. Byłby to idealny prezent z okazji jego 70. urodzin w przyszłym roku.
Jeszcze jedna rzecz. Masz też jeden wyjątkowy model Speedmastera – wśród wielu wspaniałych egzemplarzy. Ten szczerozłoty, który, jak wiesz, uwielbiam. Opowiedz nam o nim nieco więcej i powiedz, jakie miejsce zajmuje w Twojej kolekcji?
Mój Speedmaster Professional z żółtego złota został wprowadzony na rynek w 2019 roku jako limitowana edycja z okazji 50. rocznicy misji Apollo 11. Jest bardzo podobny do złotego modelu Speedmastera, który Omega wykonała dla astronautów misji Apollo w 1969 roku. Teraz jednak jest wykonany z własnego stopu Omegi o nazwie Moonshine Gold. Jest on nieco jaśniejszy od zwykłego żółtego złota, dzięki czemu idealnie pasuje do mojej karnacji. Tarcza również wykonana została z litego złota i posiada fasetowane indeksy z onyksu oraz złote wskazówki, dokładnie tak jak w oryginale z 1969 roku.
Wersja z 2019 roku była pierwszym Speedmasterem wyposażonym w nowy kaliber Omegi 3861. W tym rocznicowym zegarku Omega zdecydowała się na pokrycie mostków złotem Moonshine (zazwyczaj są pokrywane rodem). Aby uczynić go jeszcze bardziej interesującym, na mostkach widnieje (w złocie) miejsce startu (Floryda) rakiety Saturn V z 1969 roku, a na otaczającym mechanizm ringu – wizerunek Księżyca. Do wykonania go Omega wykorzystała niewielki fragment meteorytu księżycowego. Świetnie jest mieć w zegarku coś naprawdę z powierzchni Księżyca, zwłaszcza gdy jest to właśnie Moonwatch. Dla mnie ten zegarek pokazuje, na co stać dziś Omegę pod względem materiałów, mechanizmu i opowiadania historii. Wszystko to łączy się w tym wyjątkowym Moonwatchu w kolorze Moonshine Gold. Kiedy kupiłem go w 2019 roku, myślałem, że będzie to ładny zegarek do noszenia na specjalne okazje, ale prawdę mówiąc, noszę go prawie codziennie. Po co miałbym zachowywać coś tak wyjątkowego tylko na kilka konkretnych dni w roku? Wolę cieszyć się nim jak najczęściej.
